Małgorzata Wdowik „Landscape” – instalacja dźwiękowa / spektakl

Kiedy próbujemy definiować zagadnienie krajobrazu, zazwyczaj pierwszy przychodzi na myśl obraz natury, a dokładniej zamknięcie natury w ramie, będącej kompozycją różnych elementów. W swoich tekstach dotyczących filozofii krajobrazu, Georg Simmel opisuje ramę wyznaczającą granice świata przedstawionego, który sprawia wrażenie jakby funkcjonował autonomicznie, w swoim własnym rytmie. Ten proces myślowy jest związany z selekcją, wyznaczaniem ram i granic w celu stworzenia czegoś co może być też widziane i odbierane jako całość. Nie wystarczy umieścić różnych elementów obok siebie aby zdefiniować stosunki pomiędzy nimi. Co to może oznaczać w kontekście teatru?

Teatr można określić jako zbiornik różnych krajobrazów: pustej sceny, miejsca dla widza, ramy, rytmu, przestrzeni dźwiękowej i zmiany świateł. Niektóre z tych komponentów mogą być bardziej lub mniej performatywne, mogą też świetnie funkcjonować autonomicznie jak ma to miejsce np. w instalacjach artystycznych. Co się dzieje kiedy ciało aktora, performera, tancerza pojawi się w tym krajobrazie – wielości nieorganicznych elementów, kontrolowanych przez ludzi zza sceny, ale wciąż posiadających niezależny charakter performatywny? Czy gdy ciało wchodzi na scenę, natychmiast zostaje uprzedmiotowione podobnie jak inne części krajobrazu?

Interesującym byłoby z tej perspektyw zastanowić się nad niemożliwością reprezentacji w odniesieniu do zagadnienia krajobrazu. Jaka byłaby rola i pozycja ciała w różnych krajobrazach, które zmieniają się w obrębie działań na scenie? Czy ciało może być czymś więcej niż tylko kolejnym zmieniającym się komponentem w krajobrazie?

Punktem wyjścia do pracy nad spektaklem jest „przepisanie” kolażu tekstów na instalację dźwiękową składającą się z kilkunastu głośników. W spektaklu planuję wykorzystać fragmenty tekstów używające formy opisu krajobrazu jako sposobu do budowania narracji. Interesujące wydaje mi się to w jaki sposób za pomocą języka konstruowany jest każdy kolejny element krajobrazu oraz to jak opisywane jest ciało i jego pozycja względem większej całości. Proponowany, wstępny kolaż tekstów składa się z fragmentów z powieści Elfride Jelinek Amatorki, opowiadania Thomasa Bernharda Widersehen a także napisanego przez Tamare Antonjevic tekstu opisującego rozpad Jugosławii.

Nad rozwojem podobnej formy pracowałam już wcześniej wraz z Tamarą Antonjevic przy projekcie realizowanym w Instytucie Teatralnym in Giessen pod opieką Heinera Goebbelsa gdzie na warsztat wzięłyśmy tekst Ivany Sajko Bomberfrau. W naszej pracy znak katastrofy opisywanej w tekście został ukryty w dźwięku; każdy głośnik opisywał inny moment katastrofy czasem jako indywidualny głos, a czasem jako część kakofonicznego chóru.

Chcąc rozwijać formę performatywnej instalacji dźwiękowej tym razem planuję zaprosić do współpracy aktorów i zastanowić się nad obecnością ciała na scenie w precyzyjnie skonstruowanej instalacji dźwiękowej. We wcześniejszym projekcie ciało aktora było całkowicie podrzędne i podporządkowane mechanizmowi, jego zadaniem było komponować i dekomponować głośniki w zależności od treści tekstu wydobywającego się z głośników.

Proponowany projekt ma formę performatywnej instalacji dźwiękowej. Sterylnie białą przestrzeń sceny wypełnia kilkanaście głośników. Zróżnicowane ze względu na jakość wydawanego dźwięku, wielkość i wygląd głośniki ułożone są w różne kompozycje, tworzą krajobraz. Narracja jest oparta na kompozycji dźwięków, rozstawieniach głośników i tego jakie możliwości znaczeniowe idą za kolejnymi kompozycjami. Czasem wydobywa się z nich pojedynczy głos, czasem stanowią chór, a innym razem prowadzą dialog między sobą, czy wydają kakofoniczny krzyk. Każdy tekst jest osobnym opisem a jednocześnie elementem większego krajobrazu. W budowaniu narracji chcemy wykorzystać formy konstruowania krajobrazów w fotografii i malarstwie, na przykład jak w obrazach Pietera Bruegel, gdzie widzowi po fragmentach krajobrazu, powoli odsłaniają się zdarzenie w nim zawarte. Jednak podobnie jak w kolażach Davida Hockney wydarzenie może być nie tylko zapętlone, ale i prezentowane z różnej perspektywy czy w różnych odstępach czasowych.

W krajobrazie scenicznym, który stanowi instalacja, przez długi czas ciało bezpośrednio się nie pojawia, jedynie za pośrednictwem tekstów opisujących pozycję i funkcję ciała w krajobrazie. Dźwięk, który jest wytwarzany przez głośniki na scenie, jest oddzielony od aktorów. Oddzieleni od swojego głosu aktorzy powoli zaczynają się pojawiać na scenie w charakterze biernych elementów konstrukcji scenicznej, którym, podobnie jak kompozycji głośników, tekst nadaje znaczenie. Z czasem to rozdzielenie mocy sprawczej od ciała staje się głównym motorem działań w spektaklu.

Po zakończeniu przedstawienia przestrzeń sceny powinna zostać otwarta dla publiczności i być prezentowana w formie instalacji dźwiękowej. Chcemy stworzyć widzowi możliwość do samodzielnego aktywnego uczestnictwa. Zbadania przez siebie przestrzeni i sytuacji wcześniej obserwowanej z dystansu.

Leave a comment

Your email address will not be published.

*